ఇంజినీర్స్ డే.. విశ్వేశ్వరయ్యతో విబేధించి కాళ్లబేరానికి వచ్చిన మైసూర్ మహారాజా!

1 week ago 3

| Samayam Telugu | Updated: Sep 14, 2021, 4:32 PM

గాంధీజీ, మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్యలకు దేశాభివృద్ధి సాధనలో భిన్న దృక్పథాలు.. గాంధీజీ గ్రామీణ పరిశ్రమలకు ఎంతో ప్రాధాన్యత ఇస్తే... విశ్వేశ్వరయ్య భారీ పరిశ్రమలు, కుటీర పరిశ్రమలను ప్రోత్సాహించాలన్నారు.

మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య

ప్రధానాంశాలు:

విశ్వేశ్వరయ్య కోరికతో పారిశ్రామిక శిక్షణ సంస్థ ఏర్పాటు.దేశంలో తొలి స్టీల్ ప్లాంట్ భద్రావతి‌లో నిర్మాణం.వైజాగ్ పోర్ట్ నిర్మాణ సమస్య చిన్న సలహాతో పరిష్కారం.
ఇంజినీరింగ్ రంగానికి మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య చేసిన సేవలకు గుర్తుగా ఆయన జయంతిని ‘ఇంజినీర్స్ డే’గా భారత ప్రభుత్వం నిర్వహిస్తోంది. దేశాభివృద్ధిలో ఆయన సేవలను గుర్తించిన భారత ప్రభుత్వం విశ్వేశ్వరయ్యను 1955లో 'భారత రత్న' పురస్కారంతో గౌరవించింది. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అత్యుత్తమ పౌర పురస్కారమైన 'బ్రిటిష్ నైట్‌హుడ్'ను కూడా విశ్వేశ్వరయ్య పొందారు. దీంతో ఆయన పేరుకు ముందు 'సర్' వచ్చి చేరింది. ఉపకార వేతనంతో ఇంజనీరింగ్‌ పూర్తి చేసిన విశ్వేశ్వరయ్య.. తర్వాత దేశంలోని అనేక ప్రాజెక్టుల రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషించారు.

1900ల్లో మూసీ నదికి వచ్చిన వరదల కారణంగా హైదరాబాద్ నగరం అతలాకుతలం అయ్యేది. మూసీ వరదల బారి నుంచి భాగ్యనగరాన్ని రక్షించే బాధ్యతలను నిజాం నవాబు మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్యకు అప్పగించారు. విశ్వేశ్వరయ్య ఆలోచనల ప్రకారమే.. మూసీపై ఎగువన రిజర్వాయర్లు నిర్మించారు. జలాశయాల నిర్మాణంతో భాగ్యనగరికి వరద ముప్పు తప్పింది. హిమాయత్‌సాగర్‌, ఉస్మాన్‌సాగర్‌ రిజర్వాయర్‌లు ప్రస్తుతం హైదరాబాద్ ప్రజల దాహార్తిని తీరుస్తున్నాయి. నిజాం నవాబు విన్నపం మేరకు హైదరాబాద్‌కు మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థను ఆయనే రూపొందించారు.

విశాఖపట్నం ఓడ రేవును సముద్రపు కోత నుండి రక్షించే వ్యవస్థను రూపొందించడంలోనూ విశ్వేశ్వరయ్య కీలక పాత్ర పోషించారు. విశాఖ రేవును నిర్మాణ సమయంలో అలల పోటు ఎక్కువగా ఉండేది. అలల తీవ్రతను తగ్గించడం కోసం ఆయన ఆయన ఓ సలహా ఇచ్చారు. రెండు పాత నౌకల్లో బండరాళ్లు వేసి సాగర తీరానికి చేరువగా ముంచేయాలని సూచించారు. అలా చేయడం వల్ల అలల తీవ్రత తగ్గింది. కొన్నాళ్ల తర్వాత కాంక్రీటుతో బ్రేక్ వాటర్స్ నిర్మించారు.

తిరుపతి ఘాట్ రోడ్ ఏర్పాటు కోసమూ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య కృషి చేశారు. ఇంజినీర్‌గా, మైసూర్ దివాన్‌గా మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య చేసిన సేవలకు గుర్తుగా భారత ప్రభుత్వం 1955లో ఆయనకు భారతరత్న పురస్కారాన్ని అందజేసింది. ప్రజా జీవన అభివృద్ధికి ఆయన చేసిన నిరంతర కృషిని గుర్తించి నాటి బ్రిటిష్-భారత్ ప్రభుత్వానికి చెందిన కింగ్ జార్జ్- 5 'నైట్ కమాండర్' బిరుదుతో సత్కరించారు. ఇలా ఎన్నో అవార్డులు, పురస్కారాలు ఆయనకు లభించాయి.

1901లో భారత ప్రభుత్వ ప్రతినిధిగా జపాన్‌లో పర్యటించిన విశ్వేశ్వరయ్య.. అక్కడ కుటీర పరిశ్రమల తీరుతెన్నులను అవలోకించారు. ఆ విధానంలో భారత కుటీర పరిశ్రమల అభివృద్ధికి బృహత్ పథకాన్ని రూపొందించిన ప్రభుత్వానికి అందించారు. పుణే నగర నీటి సరఫరా పథకాన్ని రూపొందించి ఆ కాలంలో ఆటోమేటిక్ స్లూయిస్‌గేట్కు రూపకల్పన చేసి ఆశ్చర్యపరిచారు. ఈ కొత్త పరిశోధనకు పేటెంట్ కోసం దరఖాస్తు చేయాలని మిత్రులు కోరినా.. ఆయన తోసిపుచ్చారు. విధి నిర్వహణాలో భాగంగా చేసిన పనికి పేటెంట్ తీసుకోవటం సముచితం కాదన్నారు.

దేశంలోనే తొలి ఉక్కు కర్మాగారం మైసూరు సంస్థానం భద్రావతిలో నిర్మించింది. అయితే, తొలినాళ్లలో మైసూరు మహారాజాతో విబేధాలు తలెత్తి విశ్వేశ్వరయ్య రాజీనామా చేసి బొంబాయికి వెళ్లిపోయారు. విదేశీ ఇంజనీర్ల ఆధ్వర్యంలో భద్రావతి కర్మాగార నిర్మాణ కార్యక్రమం దెబ్బతినడంతో మైసూర్ మహారాజా దిగివచ్చారు. గత్యంతరం లేక బొంబాయిలోని విశ్వేశ్వరయ్య గారిని ఆహ్వానించి ‘ఈ కర్మాగార పథకం మీదే.. అది ఇప్పుడు రోగ గ్రస్తమైంది. మీరు ప్రారంభించిన ప్రజాప్రతినిధి సభ సభ్యులు దీనిని తెల్ల ఏనుగంటూ ఎగతాళి చేస్తున్నారు.. మీరు వచ్చి దీనిని పునరుద్ధరించాలి’ అని లేఖ రాశారు. కర్మాగార బాధ్యతలు చేపట్టి కార్మికులను ప్రోత్సహిస్తూ రెండేళ్లలో లాభాల్లోకి తీసుకొచ్చారు.

పెద్ద కర్మాగారాల్లో సుశిక్షితులైన భారతీయులనే నియమించాలని అందుకు శిక్షణావకాశాలు పెంచాలని కోరారు. భద్రావతి కర్మాగారం పర్యవేక్షకులుగా మహారాజా నుంచి లభించిన రూ.1.50 లక్షలు తిప్పి పంపి, ఆ పైకంతో పారిశ్రామిక శిక్షణ సంస్థను నెలకొల్పాలని సూచించారు. ఆ సంస్థకు తన పేరు పెట్టడానికి సమ్మతించలేదు. ఆ విధంగా ఏర్పాటయ్యిందే ప్రస్తుత జయ చామరాజేంద్ర ఆక్యుపేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్.

మైసూరు రాష్ట్రంలోని పలు పరిశ్రమలకు అయన కృషే కారణం. మైసూరు శాండల్ సబ్బుల తయారీ, గంధపుణుని కర్మాగారం, సిల్క్, వస్త్ర మొదలైన పలు పరిశ్రమలకు పునాది అయన ఆలోచనలే. ఇప్పటికి విశ్వేశ్వరయ్య పేరుమీద ఉన్న పారిశ్రామిక ప్రదర్శనశాల అయన ప్రతిభకు ప్రజల విశ్వాసానికి ప్రతీక.

Telugu News App: ఏపీ, తెలంగాణకు సంబంధించిన లేటెస్ట్ అప్‌డేట్స్‌, జాతీయ, అంతర్జాతీయ, ఎడ్యుకేషన్, బిజినెస్, సినిమా, ఆధ్యాత్మికం, స్పోర్ట్స్, వైరల్ కథనాల కోసం తెలుగు సమయం యాప్‌ను డౌన్‌లోడ్ చేసుకోండి.

తాజా వార్తల అప్డేట్ల కోసం Samayam Telugu ఫేస్‌బుక్ పేజీను లైక్ చెయ్యండి.

మరింత సమాచారం తెలుసుకోండి

Web Title : history and importance of engineers day and visvesvaraya birth anniversary
Telugu News from Samayam Telugu, TIL Network

Read Entire Article